Dana 7.11.2025. godine, upriličen je događaj povodom obilježavanja jubileja 20 godina rada Specijalističke veterinarske laboratorije i 75 godina veterinarske laboratorijske dijagnostike u Crnoj Gori. U prisustvu brojnih gostiju, direktor Specijalističke veterinarske laboratorije, gospodin Marko Nikolić, DVM, podsjetio je na početke uspostavljanja veterinarske laboratorijske dijagnostike u Crnoj Gori i napravio retrospektivu rada Laboratorije od njenog osnivanja do danas.
Doktor Nikolić tom prilikom ističe da je razvoj veterinarske struke i stručni rad na zaštiti zdravlja životinja u Crnoj Gori počeo sa razvojem moderne crnogorske države, osnivanjem Saniteta u Ministarstvu unutrašnjih djela Knjaževine Crne Gore.
Zbog teškog života, vjekovne borbe za slobodu, siromaštva, Crna Gora u početku nije imala školovane veterinare. Prvi školovani veterinari koji su počeli sa radom krajem 19. vijeka, bili su dr Antun Kobliška i dr Jozef Lanku, porijeklom iz Dubrovnika i dr Đorđije Stefaneli koji je bio porijeklom iz Rumunije. Prvi školovani veterinar sa područja Crne Gore bio je Stanko Radović, koji je nakon završetka veterinarske škole u Harkovu došao u Crnu Goru i bio šef Veterinarskog odjeljenja Zetske banovine.
U periodu između dva rata, sa područja Crne Gore jedino je dr Tomaš Tomašević imao završen veterinarski fakultet. Tek početkom pedesetih godina dvadesetog vijeka dolaze veterinari koji su završili Veterinarski fakultet u Zagrebu ili Beogradu, porijeklom iz Crne Gore, sa kojimat počinje intenzivniji razvoj veterinarske struke.
Institucionalni razvoj Specijalističke veterinarske laboratorije i početak veterinarske laboratorijske dijagnostike počinje 1950. godine, kada je u Titogradu osnovana prva Veterinarsko-dijagnostička stanica, koja je imala veoma važnu ulogu u razvoju veterinarske struke u Crnoj Gori. Stanica je obavljala obdukcije životinja, različite laboratorijske analize, kao i imunoprofilaktičke mjere. Spajanjem te Veterinarsko-dijagnostičke stanice sa Centrom za vještačko osjemenjavanje nastaje Veterinarski zavod koji ulazi u sastav tadašnjeg Poljoprivrednog instituta, u kojem se stvaraju bolji uslovi za naučno-istraživački rad, bolju saradnju i usavršavanje u struci. Tada počinje i objavljivanje radova o pojedinim zaraznim i parazitskim bolestima.
Kroz naučne projekte, magistarske i doktorske teze, Zavod se bavio veoma značajnim temama, kao što su: zarazne i parazitske bolesti, metabolički i reproduktivni poremećaji životinja. Istraživanja Zavoda su bila fokusirana na zdravstvenu i uzgojnu problematiku crnogorskog stočarstva i higijensku ispravnost namirnica animalnog porijekla.
Veterinarski zavod se 1997. godine transformiše u Centar za veterinarstvo i slatkovodno ribarstvo tadašnjeg Biotehničkog instituta. U periodu od 1997. do 2004. godine Centar se kadrovski i stručno ojačava sa dva magistra i jednim doktorom veterinarskih nauka. Poseban doprinos razvoju laboratorijske dijagnostike u dvadestom vijeku dali su: dr Darko Mandić, dr Kezun Perović i dr Danilo Kažić.
Vizijom i pregalaštvom tadašnjeg pomoćnika Ministra za veterinu, a kasnije prvog direktora Specijalističke veterinarske laboratorije, dr Dejana Lauševića sa svojim timom, krenulo se u proces formiranja moderne laboratorije po ugledu na evropske zemlje.
U cilju jačanja kapaciteta za sveobuhvatni nadzor i kontrolu zdravlja životinja i proizvoda animalnog porijekla u skladu sa EU propisima, u periodu 2003−2005. pristupilo se dogradnji postojeće zgrade Biotehničkog instituta, koja je finansirana iz evropskih fondova i nacionalnog budžeta. U dograđeni objekat, preseljen je tadašnji Centar za veterinu i slatkovodno ribarstvo sa svom opremom i kadrom, a Odlukom Vlade Crne Gore, registrovan je kao Javna ustanova Specijalistička veterinarska laboratorija. Laboratorija je, izvan Instituta, kao samostalan subjekt, počela sa radom 2005. godine.
Kao i na svakom početku, bilo je teško. Bez riješenih imovinsko pravnih pitanja, stabilnog načina finansiranja, dugova, zastarjele opreme nije bilo lako graditi renome prepoznate, kompetentne, pouzdane institucije od javnog interesa. Kažu da snagu jedne institucije čine ljudi. I upravo su ljudi renomirani stručnjaci, entuzijasti, koji su se vodili isključivo načelom poštovanja standarda struke u svom radu izgradili i grade današnju Specijalističku veterinarsku laboratorju.
Na novom početku, u skromnim uslovima i kapacitetima, laboratorija je uspjela da pruži pouzdanu i tačnu dijagnostiku za najznačajnije patogene, koji su mogli ugroziti živote ljudi, kao što su uzročnici bjesnila, antraksa i avijarnne infuence, kao i za opasne zarazne bolesti domaćih i divljih životinja kao što je klasična kuga svinja. Takođe, veoma brzo po osnivanju otpočele su analize za mikrobilošku ispravnost namirnica animalnog porijekla.
Nedugo zatim uvedene su molekularne tehnike dijagnostike, Real time PCR, za otkirvanje prisutva genoma virusa avijarne influence i kao takve prvi put korišćene u Crnoj Gori.
Tokom 2010. i 2011. godine, SVL je instalirala i stavila u funkciju laboratorijski informacioni sistem najnovije generacije – LABIS, koji se svake godine unapređuje. Time je omogućeno da se sva ispitivanja koja vrši laboratorija unose u ovaj program i na taj način mogu biti automatski obrađena i dostupna korisnicima Veterinarskog informacionog sistema – VIS u realnom vremenu, kroz funkcionalnu povezanost ova dva sistema.
U želji da stalno unapređujemo naš rad i kompetentnost i povjerenje u rezultate ispitivanja uspostavljen je sistem upravljanja menadžnemtom. Specijalistička veterinarska laboratorija je akreditovana laboratorija od 21.04.2011. godine u skladu sa zahtjevima standarda 17025 kod Akreditacionog tijela Crne Gore. Laboratorija danas više od 85% uzoraka ispituje akreditovanim metodama, sa daljom tendencijom proširenja obima akreditacije.
Kontinuirani razvoj naše laboratorije bazirao se na stvarnim potrebama prakse i zahtjevima savremenih laboratorijskih dostignuća. U proteklih dvadest Godina nije bilo lako ispratiti sve potrebe za realizacijom državnih programa nadzora zaraznih bolesti životinja i programa monitoringa bezbjednosti hrane, a istovremeno pružiti adekvatnu uslugu svim korisincima ispitivanja vodeći se načelima nepristrasnoti i povjerljivosti. U svom radu, Laboratrija je položila neke od najtežih ispita, istrajajući u vremenima velikih pritisaka, kao što su bile epidemije bolesti kvrgave kože, bolesti plavog jezika, kju groznice.
Kroz međunarodnu i regionalnu saradnju Laboratorija i njeni zaposleni su stalni učesnici brojnih seminara, obuka, radionica i uporednih testiranja kojima se obezbjeđuje sigurnost kvaliteta ispitivanja. Naši partneri su regionalne institucije najvećeg renomea, kao i brojne evropske referentne laboratorije.
O rezultatima Specijalističke veterinarske laboratorije najbolje govore brojevi od 60 hiljada laboratorijskih ispitivanja 2005. do preko 300 hiljada ispitivanja rekordne 2020. godine. Od 2500 hiljade uzoraka namirnica 2006. do preko 12000 uzoraka uzoraka 2024. godine. Od oko 1500 zahtjeva za ispitivanje do preko 8500 u 2024. godini, sa preko 200 različitih vrsta usluga. Za isti period, broj zaposlenih nije se značajnije uvećavao, što ide u prilog sjajnoj organizaciji posla. Danas u laboratoriji radi 28 radnika, 12 laboratorijskih tehničara, 6 radnika službe opštih i zajedničkih poslova, 8 doktora veterinarske medicine i jedan biolog sa specijalizacijom, od kojih je 5 doktora veterinarskih nauka, dva magistra i jedan specijalista.
Iako samofinasirajuća, Laboratorija je dans finansijski stabilna, priznata i prepoznata institucija i predstavlja jednu od najsvjetlijih tačaka veterinarske službe u našoj zemlji. Tome u prilog govore brojni izvještaji raličitih inspekcija kojima smo bili predmet nadzora kroz proces evropskih integracija.
Kroz kontinuiranu saradnju sa doktorima veterinarske medicine, službenim veterinarima, vlasnicima životinja, subjektima u poslovanju s hranom i drugim korisnicima naših usluga ostajemo na putu razvoja kroz visoko postavljene cijeve na zadovoljstvo nas i naših partnera. U okviru svojih kapaciteta, nastavićemo djelovati najbolje moguće i odgovarati zahtjevima brojnih programa nadzora zdravlja životinja i bezbjednosti hrane, u potpunosti spremni za novi iskorak - transformaciju u Veterinarski institut Crne Gore. Današnji i budući zahtjevi obavezuju nas da još snažnije i odgovornije prihvatimo izazove i ostanemo respektabilna institucija u lancu evropskih i svjetskih laboratorija, afirmišući svoje i interese Crne Gore.
Uspjesi i postignuća Specijalističke veterinarske laboratorije zasluga su ljudi koji rade u njoj. Svečanost obilježabanja jubileja je bila prilika na kojoj su zaposleni, koji rade 20 godina u Laboratoriji prepoznati i uvaženi priznanjem – Zahvalnicom za zaslužan rad i doprinost Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji.
Iskrenu zahvlanost na kolegijalnom odnosu, strpljivoj saradnji, nesebičnim pomoćima, bezrezervnoj podršci i ljudskom odnosu, Specijalistička veterinarska laboratorija iskazala je kroz uručivanje Zahvalnica za saradnju uvaženim institucijama iz regiona: Fakultetu veterinarske medicine iz Skoplja, Veterinarskom fakultetu iz Sarajeva, Veterinarskom specijalističkom institutu Kraljevo, Naučnom institutu za veterinarstvo Srbije, Naučnom institutu za veterinarstvo Novi Sad.
